2. Plaats van bestemming: Friedrichshafen

De buitenlanders die voor de arbeidsinzet worden opgeroepen, worden over geheel Duitsland verspreid ingezet. In Berlijn en in het noorden van Duitsland zijn concentraties te vinden. Mijn vader wordt naar het zuiden gestuurd, eerst naar Bietigheim, maar deze bestemming verandert onderweg nog in Friedrichshafen, een middelgrote stad in het uiterste zuiden van Duitsland. De stad ligt aan het Bodenmeer en telt aan het begin van de oorlog ongeveer 25.000 inwoners.


Kaart van Friedrichshafen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Kaartje van Friedrichshafen tijdens de Tweede Wereldoorlog.


Na samenvoeging van twee dorpen wordt Friedrichshafen in de 19e eeuw een belangrijke havenplaats, waar de boten naar Zwitserland, aan de overkant van het meer, vertrekken. In 1910 kiest Zeppelin hier zijn basis voor de bouw van luchtschepen. Ook industrie die hiermee samenhangt, onder andere Dornier (vliegtuigbouw), Zahnrad Friedrichshafen (tandraderen) en Maybach (motorenbouw) vestigt zich in Friedrichshafen.

De opkomst van de nazi's in de jaren dertig wordt in Friedrichshafen ook formeel een feit, als in december 1932 twee leden van de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiderspartij in de gemeenteraad worden gekozen. Op 5 maart 1933 krijgen de nationaal socialisten weliswaar niet de meerderheid in de Rijksdag waarop zij gehoopt hadden, maar zij krijgen toch zoveel stemmen dat ze zich overwinnaars voelen. (9) Ook in Friedrichshafen is dit merkbaar. Twee dagen later wordt in deze stad in verband met de opening van het nieuwe havenstation een grote feestdag voorbereid. De Rijksvlag waait op het dak van het gebouw. Een vertegenwoordiging van de Nazi's eist echter dat de hakenkruisvlag gehesen wordt, maar de stationschef weigert mee te werken. Vlak voor de officiële opening blijkt toch de hakenkruisvlag op het gebouw te hangen. In mei 1933 schrijft een nieuwe wet voor dat de Landsraden en Gemeenteraden bezet moeten worden op basis van de verhoudingen van de Rijksdag. Op deze manier komen de Nationaal-Socialisten in de gemeenteraad van Friedrichshafen aan de macht.

In 1940 telt de stad ongeveer 25.000 inwoners. In de oorlogsjaren wordt Friedrichshafen met zijn vele industrie, die zich midden in de stad bevindt, vrijwel geheel verwoest. Bij luchtbombardementen door de geallieerden komen 136 mensen om en raken 375 gewond. Na het bombardement in april 1944 vluchten veel inwoners naar veiliger oorden en zijn er nog slechts 8.850 inwoners over. (10)


Ga naar hoofdstuk 3 of retour naar de inhoudsopgave.