9. Noten


1.
Tholander, Christa, Fremdarbeiter, Ausländische Arbeitskräfte in Friedrichshafen von 1939 - 1945. Universiteit van Konstanz (Friedrichshafen/1996).

2.
Sijes, Dr. B.A., De arbeidsinzet, de gedwongenarbeid van Nederlanders in Duitsland 1940 - 1945. (1967) blz. 3.

3.
Sijes, blz. 2.

4.
Tholander.

5.
Sijes, blz. 6.

6.
Sijes, blz. 624.

7.
De tekst is volledig gebaseerd op Sijes, blz. 604.

8.
Sijes, blz. 605


9.
Stadtarchiv Friedrichshafen, Friedrichshafen in Diktatur, Krieg und Besatzungszeit 1933-1950 (Friedrichshafen/1994). blz. 9, verder aangehaald als Stadtarchiv 94.

10.
Friedrichshafen vor 50 Jahren, Schwäbische Zeitung (sonderbeilage). (Friedrichshafen/1994), blz. II

11.
Wieland, Georg, Vom leben der Zwangsarbeiter und Kriegsgefangenen in Friedrichshafen 1939-1945 (Leben am See) (Friedrichshafen/1995) blz 12. Verder aangehaald als Wieland. Oorspronkelijk was het aantal buitenlandse arbeiders in Friedrichshafen gesteld op 6.686, gebaseerd op Stadtarchiv Friedrichshafen, Friedrichshafen in Diktatur, Krieg und Besatzungszeit 1933-1950 (Friedrichshafen/1994). blz. 9, verder aangehaald als Stadtarchiv 94.
Door enkele dwangarbeiders werd dit aantal als te laag aangemerkt. Zij noemden een aantal van 10.000 en dat aantal wordt voorlopig aangehouden.

12.
Tholander.

13.
Schwäbische Zeitung, artikel van 17 september 1993.

14.
Stadtarchiv 94, blz. 28.

15.
Tholander.

16.
Wieland, blz. 13.

17.
Wieland, blz. 16.

18.
Tholander.

19.
Tholander.

20.
Wiedmann, Dr. Bernd, Burgemeester van Friedrichshafen, Rede tijdens ontvangst buitenlandse gasten t.g.v. herdenking op 29 april 1994.

21.
Wieland, blz. 13 en Stadtarchiv 94, blz. 27 en 28.

22.
Tholander.

23.
Sijes.

24.
Tholander.

25.
Spoelder, Wessel, interview 1996.

26.
Spoelder, Wessel, interview 2 augustus 1996.

27.
Valkhof, Eli, mondeling verslag bandopname 10 mei 1995 (Stadtarchiv Schelklingen).

28.
Tholander (datum).

29.
'Das Durchgangslager für ausländische Arbeitskräfte in Bietigheim', 1942 – 45, Christine Axmann.
Jochen Faber die zijn tekst baseerde op:
a. Bundesarchiv: Zwangsarbeit im NS-Staat. Stand Mai 2013.
b. Archiv der Stadt Bietigheim-Bissingen: Blätter zur Stadtgeschichte, Heft 14 (1999), S. 212.
c. Archiv der Stadt Bietigheim-Bissingen: Zwangsarbeit in Bietigheim und Bissingen 1939 – 1945 (2003).
d. Christine Axmann: Zwangsarbeit im Nationalsozialismus – Bedeutung und Funktionen des Durchgangslagers für ausländische Arbeitskräfte in Bietigheim mit seinen Krankensammellagern in Pleidelsheim und Großsachsenheim; Magisterarbeit am Historischen Institut der Universität Stuttgart, 2004
e. Christine Axmann Das Durchgangslager für ausländische Arbeitskräfte in Bietigheim, 1942 bis 1945, Vortrag vor dem Geschichtsverein Bietigheim-Bissingen im Juni 2003.
f. Amelie Fried Schuhhaus Pallas. Wie meine Familie sich gegen die Nazis wehrte München 2008.
g. Lebenslauf Dr. Karl Schubert; Ita Wegman Institut.
h. Schreiben von Dr. Regine Heubaum, Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora, vom 4. Juni 2013.
i. Paul Sauer im Auftrag der Archivdirektion Stuttgart Dokumente über die Verfolgung der jüdischen Bärger in Baden-Württemberg durch das nationalsozialistische Regime 1933 – 1945, II. Teil; Stuttgart 1966.
j. Institut Theresienstädter Initiative: Theresienstädter Gedenkbuch, Prag 2000; Vertrieb in Deutschland: Metropol Verlag Berlin
k. Karl Heinz Rueß, Jüdisches Museum Göppingen: Die Deportation der Göppinger Juden (2001).
l. Saul Friedländer: Das Dritte Reich und die Juden; Nördlingen 2006.
m. Steffen Pross: Februar 1945: Letzter Halt Theresienstadt, Ludwigsburger Kreiszeitung 27. Januar 2009.
n. Christine Axmann, Magisterarbeit (s.o.).

30.
Tholander.

31.
Tholander.

32.
Tijdens de eindcontrole van dit verslag is de neutraliteit van Zwitserland in de publiciteit. Het goud, dat afkomstig van gedeporteerde joden, blijkt nog in bezit van de banken (1997).

33.
Spoelder, Wessel, interview 1996.

34.
Hoeve, T. ten, schriftelijk verslag 31 oktober 10989.

35.
Treue, Wilhelm en Stefan Zima, Hochleistungsmotoren, Karl Maybach und sein Werk, , (Dusseldorf/1992), verder aangehaald als Maybach.

36.
Maybach, blz 405.

37.
Maybach, blz. 190.

38.
Tholander.

39.
Valkhof, Eli, in krantenartikel Ehinger Presse van 11 mei 1995.

40.
Driel, J. van, schriftelijk verslag, januari 1989.

41.
Driel, van J. 1989.

42.
Wieland, blz 3 en 15.

43.
Tholander.

44.
Adres blijkt uit bewaarde enveloppe.

45.
Gaag, v.d. A. (Bunnik) foto's.

46.
Tholander.

47.
Spoelder, Wessel, interview en Ten Hoeve, verslag.

48.
Tholander.

49.
Wieland, blz. 17.

50.
Driel, van J. verslag 1989.

51.
Wieland, blz. 17.

52.
Driel, van J., verslag 1989, blz. 4.

53.
Wieland, blz. 17.

54.
Driel, van J. verslag 1989.

55.
Hoeve, Ten, verslag blz.2.

56.
Tholander.

57.
Driel, van J. verslag 1989.

58.
Tholander.

59.
Hoeve, Ten, verslag.

60.
Tholander.

61.
Gegevens gebaseerd op toegangsbiljet.

62.
Maybach, blz 189.

63.
Schwäbische Zeitung, 1989 blz. II.

64.
Hoeve, Ten, verslag.

65.
Spoelder, Wessel, interview.

66.
Hoeve, Ten, verslag.

67.
Krantenartikel 'het Volk', 1943.

68.
Wiedmann, toespraak 29 april 1994.

69.
Tekst op meegenomen bierviltje (slecht leesbaar).

70.
Spoelder, Wessel, interview.

71.
Schwäbische Zeitung, 1989 blz. II.

72.
Schwäbische Zeitung, 1989 blz. II.

73.
Gebaseerd op document.

74.
Hoeve, Ten, verslag.

75.
Tholander.

76.
Stadtarchiv 94, blz. 41 en 72.

77.
Tholander.

78.
Tholander.

79.
Hooiberg, J. mondeling 1996.

80.
Hoeve, Ten, verslag.

81.
Tholander.

82.
Datum gebaseerd op datum achterzijde meegebracht tegeltje W. Spoelder.

83.
Datum blijkt uit stempelkaart.

84.
Hoeve, Ten, verslag.

85.
Maybach.

86.
Maybach, blz. 195.

87.
Wieland, blz 17 en 18.

88.
Schwäbische Zeitung, 1989.

89.
Wieland, blz. 18.

90.
Wiedmann, toespraak 29 april 1994.

91.
Valkhof in Ehinger Presse 11 mei 1995.

92.
Spoelder, W. interview.

93.
Valkhof in Ehinger Presse 11 mei 1995.

94.
Tholander.

95.
Ten Hoeve, verslag.

96.
Van Driel, verslag blz. 3.

97.
Valkhof in Ehinger Presse 11 mei 1995.

98.
Spoelder, W. inteview.

99.
Valkhof in Ehinger Presse 11 mei 1995.

100.
Schwäbische Zeitung, 1989, blz. 2. Foto blz. 197 Maybach.

101.
Wieland, blz 17.

102.
Valkhof in Ehinger Presse, 11 mei 1995.

103.
Berg, T.v.d., artikel in Nieuwsbrief Vereniging van ex-dwangarbeiders Nederland in de Tweede Wereldoorlog, nr. 6 november/december 1995.

104.
Spoelder, W. interview 11 juli 1996.

105.
Blijkt uit foto. Onbekend op welke wijze de vlag is aangebracht.

106.
Berg, T.v.d. nieuwsbrief

107.
Valkhof, Schwäbische Zeitung, 21 april 1995.

108.
Valkhof, Ehinger Presse, 11 mei 1995.

109.
Valkhof, Schwäbische Zeitung, 21 april 1995

110.
Spoelder, W. interview.

111.
Plötz, Robert, 'Die Wallfahrt nach Kevelaer (Duisburg\1986).

112.
Datum gebaseerd op formulier geallieerden.

113.
Spoelder, W. interview.

114.
Stempel gemeentesecretarie Leeuwarden.

115.
Stempel distributiedienst Leeuwarden.

116.
Vervallen

117.
Foto: internet Last.fm

118.
Dagblad Trouw 13 november 1997 (artikel Fred Lammers)

119.
Familieleden van dwangarbeiders vertelden dit na de terugkomst in Nederland.



Retour naar inhoud